Powiat kaliski - jego zabytki i dziedzictwo kulturowe

1. Starostwo Powiatowe w Kaliszu -  od tego wszystko się zaczęło

Zwiedzanie powiatu zaczniemy od jego serca - Starostwa Po­wiatowego w Kaliszu. To nie tylko urząd. To przede wszystkim historia sięgająca XVI wieku i najbardziej okazały budynek klasycystyczny w Kaliszu. Już w listopadzie 1583 roku arcybiskup gnieźnieński oficjalnie sprowadził zakon jezuitów do Kalisza, i to właśnie Jezuici przez lata nie tylko zarządzali budynkami, ale i je rozbudowali, wychodząc nawet po­za dawne mury Kalisza. Obecny kształt budynkowi nadano w latach 1823-1824. W tym czasie dobudowano południowe skrzydło kolegium, nadano pałacowi regularny kształt i przyozdobiono budynek portykiem, dzięki czemu front zmoder­nizowanego gmachu został ukierunkowany na park.

Równolegle z funkcjami urzędowymi, gmach spełniał również rolę reprezentacyjną. To tu mieszkał brat Napoleona, król Westfalii Hieronim Bonaparte oraz przebywał w roku 1813 i 1815 car Aleksander I. Dwadzieścia lat później, w 1835 roku, podejmowano w nim uczestników „zjazdu monarchów": króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III oraz cara Mikołaja I.

Budynek obecnego Starostwa Powiatowego w swoich murach gościł na przestrzeni dziejów wiele znamienitych osobistości, w tym m.in. gubernatorów, prefektów i wojewodów. Od 1965 r. budynek został objęty ochroną prawną i wpisany do rejestru zabytków.

Na przełomie 2020 i 2021 roku, w związku z realizacją projektu unijnego, przeprowadzono prace budowlane wokół budynku oraz w zabytkowej sali nr 1. Dzięki temu dokonano niezwykłych odkryć. Zlokalizowano fragment muru obronnego Kalisza pochodzący z czasów Przemysła II oraz lico południowe muru obronnego z czasów Kazimierza Wielkiego. Na upamiętnienie przebiegu tych murów został usytuowany obrys dawnych murów w kostce granitowej, którą wyłożony został dawny parking przed Starostwem, stanowiący dziedziniec jednego z najbardziej reprezentacyjnych budynków miasta Kalisza.

Efektem prac remontowych w zabytkowej Sali Rycerskiej były również odkrycia dotyczące historii dawnego Kolegium Jezuickiego. Odtworzono m.in. oryginalną wysokość sali, a fragmenty murów można oglądać nie tylko na parkingu przy budynku, ale także przez częściowo przeszkloną podłogę w Sali Rycerskiej. Wyremontowana sala doczekała się także posadzki odwzorowanej na kształt tej funkcjonującej za czasów przebywania tutaj Jezuitów. 

Obecnie w Sali Rycerskiej znajduje się ekspozycja ornatów papieskich pn "Ornaty papieskie na tle zabytkowych szat i paramentów liturgicznych XVI - XX wieku". Najnowszy z nich to ornat, w którym Papież Franciszek odprawił mszę świętą 21 grud­nia 2018 roku w kaplicy Domu św. Marty w Watykanie. Trafił tu w 100. rocznicę urodzin Papieża św. Jana Pawła II. Darów papieskich w Starostwie jest o wiele więcej. Najważniejsze z nich to: ornat i stuła Jana Pawła II oraz ornat i stuła Bene­dykta XVI, przygotowane specjalnie dla Papieża w związku z V Światowym Spotkaniem Rodzin w Walencji.

Budynek Starostwa Powiatowego w Kaliszu to bez cienia wątpliwości klasycystyczna perła i wspaniały zabytek, który trzeba zobaczyć.  

2. Historia przemysłu zachowana w powiatowym Muzeum w Opatówku

Muzeum mieści się w klasycystycznej, starej fabryce sukien­niczej z 1824 roku. Jest zabytkiem techniki z zachowaną na pięciu kondygnacjach wewnętrzną konstrukcją drewnianą i żeliwnymi schodami. To właśnie w tym miejscu, produko­wano do 1826 roku wysokiej jakości sukno. Produkcja trwała aż do okresu wielkiego kryzysu gospodarczego w XX wie­ku. Obecnie, obiekt jest otwarty dla gości muzealnych, któ­rzy mogą podziwiać osiem stałych ekspozycji oraz jedną czasową. A jest co podziwiać, bo w Muzeum wciąż pojawiają się nowe eksponaty. Można tu obejrzeć m.in. zabytkowe urządzenia techniki z XIX i XX wieku (napędy parowe, krosna tkackie i maszyny drukarskie), wyroby przemysłowe z XIX i XX wieku (hafty i koronki, dzianiny, tkaniny jedwabne, tkaniny z pluszu i aksamitu), a także wyroby ceramiczne, pianina i fortepiany.

Warto zaznaczyć, że od momentu powstania placówki w Opatówku, eksponowano tu wspaniałą kolekcję fortepianów i pianin, która urosła do największej w tej części Europy. Obec­nie liczy ponad 70 eksponatów, które są swoistym historycz­nym zapisem oraz przeglądem możliwości wytwórczych i kunsztu artystycznego firm produkujących fortepiany i pia­nina na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. To przekrój wielu ośrodków polskiego przemysłu fortepianowego, w tym oczy­wiście instrumentów tworzonych w okolicach Kalisza.