1. Renowacja mebli - co trzeba wiedzieć?

1.1. Co to są antyczne meble?

Wyrażenie antyczne meble obejmuje wszystkie te meble, które powstały dziesiątki lat, a nawet wieki temu, czyli w innych okresach historycznych. W zasadzie uważamy, że tego typu meble mają co najmniej 40 lat lub więcej. Stare meble mają często szczególną wartość sentymentalną i są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Niektóre antyki, oprócz wieku, mają szczególne znaczenie historyczne, co tylko zwiększa ich wartość. Takie meble często znajdują się w muzeach i zamkach, rzadziej w prywatnych domach zapalonych kolekcjonerów antyków.

1.2. Renowacja mebli

Meble należy odrestaurować, gdy są w zbyt złym stanie, aby można je było użytkować lub gdy istnieje chęć przywrócenia ich do stanu pierwotnego, ale tak, aby nie zniszczyć cennej patyny. Renowacja mebli to bardzo wymagające przedsięwzięcie, które wymaga bardzo wykwalifikowanego rzemieślnika, posiadającego duże doświadczenie i wiedzę. Każdy odnawiany przez niego przedmiot musi być traktowany z dużym wyczuciem, dokładnie tak, jak został wykonany, przy użyciu starych technik i narzędzi, ewentualnie materiałów. Musi on każdy przedmiot odnawiać z dużym wyczuciem, dokładnie tak, jak został wykonany, przy użyciu starych technik i narzędzi, ewentualnie materiałów. Z tego powodu zdecydowanie zalecamy pozostawienie tej pracy profesjonalistom. Jeśli sam podejmiesz się tej pracy, najprawdopodobniej będzie to oznaczać nieodwracalną szkodę i niewymierną stratę.

1.3. Zalety renowacji

Jeśli renowacja zostanie wykonana odpowiednio i w prawidłowy sposób, to żywotność przedmiotu zostanie co najmniej podwojona. Jest to bardzo ważne, ponieważ tylko w ten sposób przedmiot zostanie uchroniony przed zniszczeniem i zabezpieczony przed dalszymi negatywnymi wpływami środowiska. Po drugie, dzięki prawidłowej i profesjonalnej renowacji przedmiot powraca do pierwotnego wyglądu.Dodaje to wartości i znaczenia meblom, które są niezastąpione i niepowtarzalne, bo mówią o okresie, z którego pochodzą.  Patyna właśnie wyróżnia stare meble od nowych i nadaje im szczególnego uroku. Właściwa naprawa podnosi zatem wartość mebla, a renowacja przywraca również wartość użytkową elementu.

1.4. Proces niszczenia drewna

Podobnie jak wszystkie inne materiały, drewno z czasem zaczyna się rozkładać. Do niszczenia drewna w największym stopniu przyczyniają się niekorzystne czynniki klimatyczne, zwłaszcza wysoka wilgotność w pomieszczeniu, która przyspiesza gnicie i rozwój szkodników, a na drewnie pojawiają się również specyficzne pleśnie i grzyby. Aby zapobiec dalszemu rozkładowi drzewa, należy je jak najszybciej odrestaurować, usunąć uszkodzenia, a następnie odpowiednio je zabezpieczyć.

2. Zasady renowacji mebli

Renowacja i naprawa mebli zaczyna się od podstaw – mycia i czyszczenia. Następnie należy przystąpić do usuwania powłok wtórnych, ale z pełną starannością, tak aby oryginalna powierzchnia pod nimi nie została uszkodzona. Do renowacji starych przedmiotów należy zawsze używać okuć, klejów i powłok używanych w czasach tworzenia oryginału. Tylko w ten sposób można uzyskać wygląd i stan najbliższy oryginałowi. Należy również przestrzegać zasady odwracalności, co oznacza, że ​​wszystkie użyte materiały, chemikalia i procesy można łatwo i w ten sam sposób usunąć. Nie wolno nam zapominać, że renowacja w rzeczywistości oznacza zachowanie i konserwację mebli, a nie zmienianie i dodawanie elementów, których oryginał nigdy nie miał. Dlatego wszelkiego rodzaju interwencje muszą być ograniczone do minimum.

2.1. Starych mebli nie wolno szlifować

Jeśli antyki wyszlifujesz, mogą one zostać nieodwracalnie uszkodzone, ponieważ zniknie patyna, która nadaje im jakość i wartość. Tym na zawsze straci urok i wyjątkowość oryginału, co sprawia, że ​​takie meble są wyjątkowe i wartościowe. Jeśli na przykład okleina zostanie usunięta z antycznego elementu, ponieważ jest zużyta lub oszczerbiona, to mebel ulegnie całkowitemu zniszczeniu i całkowitej zmianie. Szlifowanie mebli z litego drewna może stwarzać i inny problem, ponieważ usunięcie warstwy powierzchniowej może wyłonić dziury pozostawione w drewnie przez szkodniki.

2.2. Klej

W przeszłości meble łączone były klejem pochodzenia zwierzęcego. Jeśli chcesz, aby przedmiot był przywrócony do stanu jak najbardziej zbliżonego do oryginału, to klej będzie musiał być taki sam, jak ten, którego użył pierwszy mistrz. To jedyny sposób na zachowanie wyglądu oryginału. Istnieje kilka rodzajów klejów pochodzenia zwierzęcego, z których najbardziej znane to rybny czy króliczy, ponieważ są również najwyższej jakości. Ten rodzaj kleju jest wytwarzany w specjalny sposób z tłuszczu zwierzęcego gotowanego na parze.

2.3. Lakier szelakowy

Lakier szelakowy przeznaczony jest do ochrony drewna. Podkreśla naturalne piękno drewna. Szelak to żywica pochodzenia roślinnego, otrzymywana z wydzielin jednego gatunku mszyc, które żywią się sokiem roślinnym liści niektórych gatunków drzew indyjskich. Wydzieliny te można kupić w wyspecjalizowanych sklepach z akcesoriami malarskimi i renowacyjnymi w postaci paczek płatków, liści lub rozpuszczonej formie w etanolu. Służą one do wytwarzania specjalnych lakierów, past i utrwalaczy do obróbki drewna. Przed użyciem rozpuszcza się je w alkoholu, a następnie powierzchnię drewna pokrytą bawełną lub lnem lakieruje się wełnianą szmatką. Oprócz tego lakieru lub politury do polerowania, stosuje się kamień do wypełniania porów drewna oraz olej do polerowania powierzchni. Stosowanie lakieru szelakowego wymaga dużego doświadczenia i prawdziwej wiedzy fachowej, którą dzisiaj coraz mniej ludzi posiada. Zbyt cienka warstwa nie spełni swojej funkcji, a zbyt gruba zniszczy całe piękno drewna. Od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku coraz mniej jest stolarzy-konserwatorów, którzy opanowali tę umiejętność.

2.4. Korniki w meblach

O obecności korników w meblach świadczą małe otwory na powierzchni. Jednak na ich podstawie nie można stwierdzić, czy ryjkowiec jeszcze tam jest, czy są to stare otwory, bez owadów. O tym, czy w meblach rzeczywiście są żywe robaki, można się przekonać, obserwując kupkę wiórek na powierzchniach i pod meblami, a czasem słychać, jak robak gryzie drewno. Jeżeli meble nie były czyszczone przez kilka lat, to podczas przemieszczania resztki drobnego kurzu pozostawionego przez korniki, mogą przedostać się na powierzchnię, co nie świadczy o obecności aktywnych owadów.

Jeśli okaże się, że kornik jest aktywny, dostępnych jest kilka opcji. Jeśli robaki są obecne tylko w określonych miejscach, które można łatwo zidentyfikować, można je zabić przez wstrzyknięcie środków owadobójczych. Jeśli jednak dziur jest za dużo i chcesz zabezpieczyć cały mebel na wszelki wypadek, najlepiej pokryć go całkowicie lub spryskać środkiem owadobójczym, owinąć folią i odstawić na co najmniej miesiąc. Po rozpakowaniu zaleca się, aby najpierw pozostawić go na zewnątrz pod dachem na kilka dni, aby dobrze przewietrzyć go od pozostałości trucizny, a następnie umieścić w wybranym miejscu w domu. Przeczytaj uważnie wszystkie instrukcje producenta przed użyciem środków owadobójczych i zabezpiecz się zgodnie z instrukcjami, ponieważ mogą być bardzo szkodliwe dla zdrowia.

2.5. Szpachlowanie otworów w drewnie

Otwory po kornikach, nie wymagają szpachlowania. Dziurki te nadają meblom szczególnego uroku, który jest bardzo pożądany i atrakcyjny. Dawno temu, stolarze nawet kopiowali i sztucznie rekonstruowali te otwory, aby meble wyglądały na starsze, a przez to bardziej wartościowe. Otwory wypadowe nie muszą więc być ukryte, gdyż świadczą o autentyczności przedmiotu.

2.6. Piaskowanie starych mebli

Piaskowanie usuwa wierzchnią warstwę drewna. Ponieważ podczas tego procesu oryginalna patyna i dekoracje są usuwane wraz z wierzchnią warstwą, nie jest to pożądane w przypadku mebli antycznych. Piaskowaniem rzeźbione profile czy wycinane detale i inne ozdoby również tracą swój kształt. Innym powodem, dla którego nie zaleca się piaskowania starych mebli, jest to, że powierzchnia po tym zabiegu staje się wyjątkowo szorstka, co przyspiesza gromadzenie się kurzu i brudu, które są bardzo trudne do czyszczenia. Dodatkowo pojawia się problem z dalszą obróbką i renowacją mebli, ponieważ trudniej jest usunąć powłoki z powierzchni piaskowanych. Piaskowanie powoduje więc wiele szkód, więc należy go unikać.

3. Konserwacja starych mebli

3.1. Odpowiednia wilgotność w pomieszczeniu

W czasach, gdy powstawały tego rodzaju meble, nie było nowoczesnych systemów grzewczych, jakie znamy dzisiaj. Dlatego należy zawsze uważać, aby nie stawiać mebli w zbyt suchym miejscu. W przeciwnym razie drewno z czasem całkowicie się rozeschnie. Z drugiej strony nie powinno być zbyt wilgotnie, bo drewno zacznie gnić, co przyspieszy rozkład mebli.

3.2. Wycieranie kurzu

Meble należy przecierać wyłącznie ściereczką do tego przeznaczoną. Zazwyczaj są one wykonane z mikrofibry, której powierzchnia jest słabo naładowana, ale na tyle, aby przykleiły się do niej cząsteczki kurzu. Możesz też wykorzystać do tego celu stare bawełniane koszulki, ale kurz nie będzie do nich przylegał tak skutecznie. Po wytarciu kurzu z mebli ściereczkę należy energicznie wytrzepać, a następnie wyprać.

3.3. Czyszczenie powierzchni

Przetrzyj meble tylko lekko wilgotną ściereczką, nie detergentem ani żadnym innym środkiem chemicznym, a następnie wytrzyj ponownie zwykłą, bawełnianą ściereczką. Absolutnie unikaj stosowania różnego rodzaju sprayów lub innych popularnych środków czyszczących, ponieważ są one zbyt ścierne i agresywne dla delikatnych, starych mebli.

4. Naprawa poważnie uszkodzonych mebli

Jeśli mebel jest naprawdę mocno uszkodzony, należy najpierw zadać sobie pytanie, czy renowacja w ogóle ma sens. Jeśli brakuje kluczowych elementów lub nawet całych części, nawet najbardziej wykwalifikowani i doświadczeni rzemieślnicy mogą nie być w stanie przywrócić go do pierwotnego stanu. Teoretycznie i technicznie taka możliwość zawsze istnieje, ale efekt może nie być zadowalający, a sam proces restauracji będzie znacznie droższy. Przywrócenie lub naprawa nie ma sensu, jeśli sam proces kosztowałby więcej, niż ostatecznie wart byłby sam przedmiot. Tak zniszczone antyki odnawia się tylko wtedy, gdy są to okazy niezwykle rzadkie i ważne historycznie lub jeśli mebel ma wyjątkową wartość sentymentalną, więc właściciel nie szczędzi pieniędzy.

5. Jak odróżnić oryginał od podróbki?

Wiele osób obawia się, że dzisiejsze wyrafinowane techniki renowacji utrudniają odróżnienie podróbek od oryginalnych, podobnie jak w przypadku innych dzieł sztuki. Właśnie dzięki nowoczesnym technologiom, technikom, urządzeniom i narzędziom wykwalifikowani fałszerze mogą imitować wszystko i sprawiać kłopoty bardzo doświadczonym fachowcom. Niektóre przedmioty mogą wydawać się znacznie starsze niż są w rzeczywistości. Ten rodzaj troski jest oczywiście istotny i całkiem słuszny, ponieważ czasami naprawdę trudno jest odróżnić falsyfikat od oryginału. Dlatego jeśli nie masz pewności i nie masz wiarygodnych danych o okresie i pochodzeniu przedmiotu, radzimy skonsultować się z ekspertem. W praktyce oryginały identyfikuje się na podstawie cech i specyfiki niektórych autorów i epok, a także innych dowodów materialnych lub pośrednich. W przypadku mebli bardzo przydatnym wyznacznikiem autentyczności jest obróbka powierzchni forniru, który w baroku miał grubość nawet 5 mm, a następnie stopniowo zmniejszał się do zaledwie 0,5 mm. Jeśli ktoś twierdzi, że mebel powstał w okresie baroku, a ma warstwę forniru o grubości zaledwie 1 mm, to ewidentnie oszukuje. Grubość forniru była stopniowo zmniejszana ze względu na postęp technologiczny, który to umożliwił, ale takie technologie nie były jeszcze znane w okresie baroku.

6. Koszty renowacji

Ile będzie kosztować renowacja mebli, zależy od wielu czynników, z których najważniejszy jest z pewnością ich stan obecny. Poważnie uszkodzone elementy są bardziej wymagające do naprawy i obróbki oraz znacznie podnoszą koszt całego procesu. Jeśli cena pracy przekracza ostateczną wartość przedmiotu, to całość po prostu nie jest tego warta. Kolejnym ważnym czynnikiem jest stan okucia do mebli. Jeśli ledwo się trzymają i są słabo zachowane, może być konieczna całkowita ich wymiana, co z pewnością podniesie koszty całej pracy.