1. Ocieplanie poddasza - co trzeba wiedzieć?

1.1. Dobra izolacja poddasza

Strychy to przestrzenie, których przebudowa może zwiększyć dostępną przestrzeń życiową lub przearanżować je w bardzo praktyczne magazyny na wyciągnięcie ręki, ponieważ miejsca do przechowywania rzeczy zawsze brakuje. Różnica między terminami mansarda lub poddasze i strych jest niewielka, ale bardzo ważna. Mansarda to lokal mieszkalny, najczęściej w budynku, natomiast w domach najczęściej nazywany poddaszem, dostosowanym do wszelkich wymogów i standardów codziennego komfortu życia; z kolei strych to przestrzeń niemieszkalna przeznaczona wyłącznie do przechowywania rzeczy, które nie są już potrzebne, a przynajmniej nie na co dzień. Jest różnica między strychami, po których można chodzić lub nie ; te, po których nie można chodzić są rzadziej wykorzystywane jako miejsce do przechowywania wszystkiego, ale niekoniecznie. Jednak bez względu na to, czy jest to mansarda, czy poddasze, dobra izolacja ma kluczowe znaczenie. Powierzchnia dachu jest naprawdę duża (podobnie jak elewacja) i dlatego ewentualne straty ciepła, jakie może powodować, są duże, ponieważ nie graniczy się z niczym poza przestrzenią zewnętrzną. Straty ciepła z tego powodu mogą być naprawdę ogromne. Eksperci twierdzą, że w przypadku słabej, cienkiej lub niewłaściwie wykonanej izolacji, co miesiąc może dosłownie „uciec” przez dach 25% całkowitej energii cieplnej.

1.2. Dlaczego dobra izolacja poddasza jest konieczna

Pierwszym powodem, dla którego odpowiednia izolacja jest niekwestionowana i niezbędna, jest odpowiedni poziom komfortu przebywania w pomieszczeniu. Nie ma nic gorszego niż spanie, a właściwie przebywanie w ogóle w mansardzie lub na poddaszu, gdzie zimą jest zimno, latem piekielnie gorąco, lub gdzie w niektórych pomieszczeniach nie jest możliwe utrzymanie stałej temperatury ze względu na przeciąg, który wieje zewsząd. Dobra izolacja zapewnia nie tylko większy komfort życia, ale także znacząco obniża koszty ogrzewania. Jeżeli, według szacunków, ponad 20% energii grzewczej jest tracone przez nieodpowiednio ocieplony dach, można sporo zaoszczędzić, odpowiednio go dostosowując. Słabo ocieplone strychy, nie mówiąc już o mansardach czy poddaszach, to koszmar dla zrównoważonego zużycia energii, ponieważ potrzebują znacznie więcej do ogrzania, a ciepło znika w jednej chwili. Dom z takim poddaszem jest więc zbędnym obciążeniem zarówno dla Twojego budżetu, jak i dla środowiska.

1.3. Izolacja poddasza i miesiące letnie

Wbrew powszechnemu przekonaniu, słaba izolacja jest problemem nie tylko w miesiącach zimowych, ale jeszcze bardziej w miesiącach letnich. Dach jest zdecydowanie najbardziej wyeksponowanym elementem każdego domu i jednym z „ciężarów”, które nieustannie, dzień po dniu cierpi, są warunki atmosferyczne – słońce, deszcz, wiatr i śnieg. Dodatkowo latem dach łatwo się przegrzewa, a temperatura pod nim, w słabo izolowanej przestrzeni, gwałtownie rosnie i może przekroczyć 30°C Izolacja poddasza oczywiście w takich warunkach atmosferycznych działa dokładnie na odwrót: zgodnie z prawami fizyki ciepłe powietrze zawsze przenika do chłodniejszego, więc latem spowolni i uniemożliwi przenikanie ciepłego powietrza do wnętrza.

1.4. Dotacje na docieplenie mansardy lub poddasza

Czyste Powietrze, program rządowy dzięki któremu możliwe staje się uzyskanie  dofinansowania do ocieplenia domu jednorodzinnego, to priorytetowa inicjatywa rządu stanowiąca odpowiedź na narastający kryzys klimatyczny. W ramach programu właściciele domów jednorodzinnych mogą skorzystać z wysokich dotacji na wymianę pieców oraz inne przedsięwzięcia mające na celu zwiększenie energooszczędności budynku. Program przewiduje trzy formy dofinansowania realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych: dotację, pożyczkę oraz podatkową ulgę termomodernizacyjną. O dofinansowanie do ocieplenia domu mogą ubiegać się wszystkie osoby fizyczne, które są właścicielami domów jednorodzinnych lub mają pozwolenie na budowę domu. Dotację mogą uzyskać również współwłaściciele domów jednorodzinnych, których dochód nie wynosi więcej niż 100 tys. zł rocznie. Wysokość dotacji nie może przekraczać kwoty 45 zł za metr kwadratowy ocieplenia i 30% wartości całej inwestycji, przy wsparciu do 10 000 zł i odpowiednio 90 zł za m2 i 60% wartości całej inwestycji przy wsparciu do 15 000 zł. W każdym wypadku warto jest zapytać i złożyć podanie i poprawić warunki, w których żyjesz za połowę pieniędzy.

1.5. Standard energetyczny

Poziom efektywności energetycznej budynków jest zazwyczaj opisywany przez ich standard energetyczny, który z kolei określa maksymalną dopuszczalną wielkość zużycia przez budynek energii pierwotnej, końcowej albo użytkowej, wyrażoną najczęściej w kWh/(m2·rok). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra, właściwego do spraw budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, standard WT 2021 został określony przez wymagania dotyczące izolacyjności cieplnej przegród budowlanych oraz przez wymagania dotyczące maksymalnego wskaźnika zużycia energii pierwotnej (EP) przez budynki na m2 powierzchni użytkowej. Odnośnie domów jednorodzinnych, współczynnik EP może wynosić maksymalnie 70 kWh/(m2·rok), licząc zużycie na ogrzewanie, podgrzewanie powierza wentylacyjnego i przygotowywanie ciepłej wody użytkowej.

Natomiast współczynniki przenikania ciepła przegród nie mogą być wyższe niż:

0,2 W/(m2·K) - ściany zewnętrzne;

0,15 - dachy lub stropodachy;

0,3 - podłogi na gruncie;

0,9 - okna pionowe.

2. Izolacja strychu

2.1. Izolacja mansardy / poddasza

Poddasze, odnośnie mansarda, to część strychowa budynku przeznaczona na cele mieszkalne. Dlatego ta przestrzeń musi być izolowana termicznie, a izolacja jest umieszczona pomiędzy belkami dachowymi, co jest w pewnym sensie bardziej wymagającą pracą w porównaniu z izolacją przestrzeni, w której nie będziesz mieszkać. Głównym celem całego zabiegu jest zapewnienie zdrowego i przyjemnego środowiska życia zarówno latem, jak i zimą. Tylko jeden stopień mniej lub więcej może robić dużą różnicę. Idealna temperatura powietrza w przestrzeni mieszkalnej to około 20-21°C latem i około 22°C zimą, a idealna wilgotność względna to około 50%. Wykonanie odpowiedniej izolacji jest również ważne, aby zapobiec pojawianiu się wilgoci i pleśni, które z czasem mogą powodować poważne problemy.

2.2. Izolacja strychu

Strych to przestrzeń niemieszkalna, która może służyć do przechowywania przedmiotów i mebli, ale często po nim nie można chodzić i nic na nim nie jest przechowywane, z wyjątkiem szczególnych przypadków. Ponieważ na strychu się nie przebywa, odchylenia od idealnej, przewidywanej temperatury mogą być nieco wyższe. Na przykład zimą może być kilka stopni chłodniej. W przypadku ocieplenia strychu, ogólnie rzecz biorąc, istnieją dwie możliwości: może być ocieplony jako przestrzeń mieszkalna, czyli między belkami, nad lub pod nimi, lub też kombinacją (co oznacza, że ​​pomieszczenie będzie całkowicie zabezpieczone), lub można tylko ocieplić płytę antresoli, która oddziela strych od dolnej kondygnacji (wtedy sam strych pozostaje nieocieplony) i jest to częstsza praktyka w przypadku strychów, które w ogóle nie są wykorzystywane. Jeśli jednak chcesz przygotować strych do jakiegokolwiek użytku w przyszłości, najlepiej zaizoluj go jak i resztę dachu podczas budowy lub remontu.

3. Rodzaje izolacji strychów

3.1. Właściwości różnych materiałów izolacyjnych

Obecnie na rynku mamy dostępnych znacznie więcej materiałów izolacyjnych niż kiedykolwiek wcześniej, a każdy typ lub rodzaj niesie ze sobą pewne zalety i wady. Wybór izolacji zależy w pierwszej kolejności od potrzeb, czyli przeznaczenia strychu i oczywiście ceny. Cena wacha się od producenta do producenta, a do wszystkiego należy doliczyć i koszt wynajęcia fachowca. Wreszcie, izolacja różni się znacznie pod względem przewodności cieplnej, produkcji środowiskowej i możliwości recyklingu, palności i podobnych cech.

3.2. Wełna szklana

Wełna szklana jest zdecydowanie najczęściej używanym materiałem izolacyjnym. Powodem tego jest prawdopodobnie jej przystępna cena, ale także pożądane właściwości przewodnictwa cieplnego. Dzięki bardzo gęstym falistym włóknom przepływ ciepła z wnętrza na zewnątrz jest  spowolniony. Ten rodzaj wełny jest materiałem niepalnym, co jest bardzo ważne dla ochrony każdej przestrzeni życiowej. Jego opór cieplny (R) o grubości 1 cm wynosi od 0,9 do 1,5. Wełna szklana nie nasiąka wodą i jest sprzedawana w rolkach ułożonych w paski. Wadą tej wełny są jej bardzo drobne włókna, które mogą być szkodliwe dla zdrowia w przypadku wdychania lub połknięcia, dlatego zawsze zalecany jest obowiązkowy sprzęt ochronny dla oczu, ust, a także rękawice i odpowiednia odzież podczas montażu.

3.3. Wełna skalna

Wełna skalna jest drugim po wełnie szklanej, najpopularniejszym materiałem izolacyjnym. Ta izolacja jest zwykle wykonana z bazaltu. Wykonany jest z drobnych, kamiennych włókien i różni się gęstością. Podobnie jak szkło, wełna skalna nie jest łatwopalna. Jej opór cieplny (R) o grubości 1 cm wynosi od 1,35 do 1,7. Podobnie jak wełna szklana, wełna skalna nie nasiąka wodą, jest nawet wodoodporna, a także odporna na mikroorganizmy. Kluczową różnicą między tymi dwoma materiałami izolacyjnymi jest to, że wełna skalna jest znacznie bardziej przyjazna dla środowiska. Cena jest w przybliżeniu taka sama, ale nie jest sprzedawana w rolkach, ale w płytach, które układa się obok siebie lub jedną na drugiej - w zależności od wymaganej grubości.

3.4. EPS / Styropian

EPS lub styropian wykonany jest z polistyrenu, który jest całkowicie odporny na wilgoć i wodę oraz niezwykle trwały. Jego największą słabością jest nie ekologiczny charakter. EPS produkowany jest w różnych gęstościach, które są określane w zależności od potrzeb i wymagań wytrzymałościowych. Jest to niezwykle lekki materiał, żaroodporny i w przeciwieństwie do niektórych innych rodzajów materiałów izolacyjnych jest całkowicie nieszkodliwy dla zdrowia ludzkiego. Styropian jest niepalny i samogasnący, dzięki czemu zapobiega rozprzestrzenianiu się ognia na inne pomieszczenia. Wbrew powszechnemu przekonaniu styropian w 100% podlega recyklingowi. Ponieważ jest całkowicie odporny na wilgoć i wodę, służy również do ocieplania części domu mających kontakt z gruntem, tj. fundamentów i ścian piwnicy.

3.5. XPS

XPS jest nieco rzadziej używany do izolacji dachu, ponieważ jest dość drogi. Charakteryzuje się doskonałą odpornością na wilgoć i wodę, a pod tym względem przewyższa wszystkie inne materiały na rynku. Jego gęsta i zbita mikrokomórkowa struktura zapewnia wysoką odporność termiczną, a także może wytrzymać większe siły nacisku. Częściej niż do izolacji skosów i stropów służy do izolacji dachów płaskich.

3.6. Folie polietylenowe

Folie polietylenowe są bardzo cienkie, dzięki czemu można je montować w bardzo wąskich narożnikach - takich jakie występują zwłaszcza pod skosami. Takie folie są przeznaczone nie tyle do izolacji pierwotnej, co jako uzupełnienie innych materiałów izolacyjnych, które są kładzione jako pierwotne.

3.7. Celuloza i wełna

W ostatnich latach na rynku pojawiły się coraz bardziej poszukiwane materiały organiczne, takie jak celuloza i wełna, które są wprowadzane przez wdmuchiwanie. Celuloza jest wytwarzana z papieru gazetowego pochodzącego z recyklingu i jest chroniona przed ogniem solą sosnową. Proces montażu tego typu izolacji różni się znacznie od pracy ze standardowymi materiałami i wymaga większej wiedzy i przygotowania. Celuloza i wełna są wdmuchiwane do więźby za pomocą specjalnych urządzeń, dlatego cały dach i antresola muszą być nieprzepuszczalne.

4. Prawidłowa izolacja strychu

4.1. Wybór metody

Izolację strychu można wykonać na kilka sposobów. Niezależnie od wybranej metody, najważniejsza jest poprawność wykonania szczegółów i styków pomiędzy wszystkimi warstwami. Tylko tak wykonana izolacja będzie naprawdę wysokiej jakości i spełni swoje zadanie.

4.2. Izolacja termiczna między belkami

Izolacja strychu, odnośnie dachu jest zwykle umieszczana między belkami. Ten sposób pracy jest prosty i szybki, ponieważ do tej części pracy najczęściej wykorzystuje się wełnę szklaną lub skalną. Rolki wełny szklanej przycina się na szerokość odpowiadającą odległości między belkami, a następnie kawałki umieszcza się je, odnośnie wpycha w te przestrzenie, bez wymogu mocowania. Izolacja w tych przestrzeniach powinna być na grubość belki lub, w niektórych przypadkach, dla łatwiejszego montażu, maksymalnie o 5 cm grubsza. Natomiast płyty z wełny skalnej są mocowane do wstępnie zmontowanych profili C. Oprócz montażu izolacji pomiędzy belkami wymagana jest warstwa izolacji nad nimi, do czego najczęściej wybiera się EPS lub XPS. Grubsza warstwa izolacji to zazwyczaj ta między belkami, co pozwala uniknąć nadmiernego obciążenia dachu, a jednocześnie uzyskuje całkowicie zwartą, zamkniętą i zabezpieczoną konstrukcję dachu. Słabością tego sposobu montażu jest to, że belki i konstrukcja dachu nie mogą pozostać widoczne, lecz muszą być zamknięte, ponieważ w przeciwnym razie wszystkie części byłyby widoczne, co nie jest estetycznie pożądane, zwłaszcza nie w przestrzeni mieszkalnej.

4.3. Izolacja nad belką

Jednym z możliwych sposobów pracy jest izolacja nad belkami, a dokładniej tuż pod poprzecznymi łatami dachowymi (kontr łaty). Ta opcja jest prostsza, ponieważ materiałowi izolacyjnemu towarzyszy również membrana dachowa. Zaletą tej metody jest to, że w przeciwieństwie do izolacji przestrzeni między belkami, same belki  mogą pozostać widoczne, co w sensie estetycznym nadaje wnętrzu urok tradycyjnego i naturalnego. Najczęściej do tego celu wykorzystywane są płyty EPS i XPS.

4.4. Izolacja pod belką

Przestrzeń na poddaszu można również ocieplić, umieszczając izolację pod belkami. W takim przypadku montaż izolacji jest nieco większym wyzwaniem, ponieważ do mocowania należy użyć dłuższych kotew.

4.5. Połączona izolacja między i nad belkami

Strych jest często izolowany w sposób kombinowany. Pomiędzy belkami umieszczana jest izolacja (wełna kamienna lub szklana), a następnie nad nimi nakładana jest warstwa płyt EPS lub XPS. Tak zabezpieczony dach i strych są bez zarzutu i najbardziej energooszczędne, ponieważ tworzeniu się mostków termicznych zapobiega podwójna izolacja.