1. Wyburzenia- co trzeba wiedzieć?

1.1.Co oznacza duże wyburzenie?

Duże wyburzenie w budownictwie oznacza rozbiórkę, a właściwie usunięcie większych elementów budynku. Są to zarówno elementy nośne, jak i nienośne o większych gabarytach, których nie da się łatwo zdemontować i wywieźć na odpady. Mówiąc o skomplikowanych i dużych wyburzeniach, mamy na myśli głównie wyburzenia elementów konstrukcyjnych, czyli nośnych budynku. Do wyburzeń, zwłaszcza jeśli jest to większy budynek, konieczne jest znalezienie profesjonalnych wykonawców, którzy specjalizują się w tego typu pracach i dysponują niezbędnym sprzętem i maszynami. Ważna jest tutaj strategia, a prace muszą wykonać profesjonaliści, bo inaczej część budynku mogłaby się zawalić i spowodować nieodwracalne szkody.

1.2. Usługi wyburzeniowe

Kiedy mówimy o rozbiórce, mamy na myśli większe lub drobne prace budowlane. Drobne wyburzenia to np. usuwanie ścian działowych, ich części lub wybijanie przejść przez ściany działowe. Duże wyburzenia to wyburzenia części całego budynku, takich jak nadbudówki, płyty antresoli, elementy budynków, części dachów, kominy i tym podobne. Od rodzaju rozbiórki zależy, jak należy zająć się całym procesem oraz jakich wykonawców i fachowców należy zatrudnić. Najważniejsze przy wyburzaniu części budynku jest bezpieczeństwo, ponieważ są to w większości prace niebezpieczne, z dużymi ładunkami i maszynami.

1.3. Kiedy wyburzenie się opłaca?

W takich sytuacjach pierwsze pytanie powinno zawsze dotyczyć tego, co tym osiągasz. Ponieważ jest to poważna interwencja, konieczne jest staranne rozważenie zalet i wad takiej decyzji, ponieważ jest ona nieodwracalna. Głównym powodem rozbiórki w większości przypadków jest niestabilność konstrukcji co zagraża bezpiecznemu pobytowi w budynku. Czasami powodem jest wypadek (pożar, wybuch, klęski żywiołowe itp.), choć najczęściej budynek jest zaniedbany i nieużywany od dawna i całkowicie stracił swój pierwotny kształt i funkcję. Wyburzenie opłaca się, gdy pozwala na stworzenie czegoś nowego, co podniesie jakość życia w danym budynku. Jeśli np. strop jest za niski, opłaca się go wyburzyć i podnieść (jeśli plan piętra na to pozwala). Jeśli kupiłeś działkę z domem, który jest w bardzo złym stanie, a remont byłby bardziej skomplikowany i kosztowny, opłaca się go wyburzyć i zbudować coś lepszego. Z pewnością jest dobrą inwestycją, aby dokonać wyburzenia w ścianie w domu, gdzie taka ingerencja znacząco przyczyniłaby się do lepszego połączenia przestrzeni i większej funkcjonalności.

1.4. Nowa budowa

Często właściciele działki decydują się na wyburzenie istniejącego budynku, aby na jego miejscu wybudować nowy. Powodem tego jest najczęściej fakt, że stary budynek nie spełnia oczekiwań lub wymagań, albo że na działce chcą wybudować budynek o innym przeznaczeniu.

2. Dokumentacja

Zgodnie z Prawem budowlanym (Ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane znowelizowane 19 września 2020, ostatni ogłoszony tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) nie istnieje jednoznaczna definicja rozbiórki budynku, ale zgodnie z art. 3 ust. 7, jest to jeden z rodzajów robót budowlanych, co z kolei rodzi pewne konsekwencje prawne.

Zgodnie ze wspomnianym zapisem przytoczonego aktu prawa, przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Uznanie rozbiórki za jedną z robót budowlanych rodzi konsekwencje prawne związane z koniecznością stosowania odpowiednich procedur administracyjnych, a także kar w przypadku ich niedopełnienia.

Zgodnie ze znowelizowaną ust. 1 art. 31, pozwolenia nie wymaga rozbiórka: budynków i budowli, które nie są wpisane do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską  o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości;

obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki;

budynków i budowli na terenach zamkniętych ustalonych decyzją Ministra Obrony Narodowej, z wyłączeniem obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz objętych ochroną konserwatorską.

Zgodnie z ust. 2 art. 31, rozbiórka budynków, o których mowa w pkt. 1 ust. 1 art. 31, wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. Wzór zgłoszenia jest regulowany przepisami art. 2a. Należy w nim określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania tych robót. Do takiego zgłoszenia należy dołączyć zgodę właściciela obiektu, co zostało podkreślone poprzez wprowadzenie w ust. 2 odniesienia do pkt. 1 ust.4 art.33. Zgodnie z ust. 5 art. 30, zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Dalsze regulacje w zakresie zgłoszenia odpowiednio znajdziemy w ust 5aa, 5c, 5d i 6a. Właściwy organ, na mocy ust. 3 art. 31, może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę obiektów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli rozbiórka tych obiektów:

- może wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska lub

- wymaga zachowania warunków, od których spełnienia może być uzależnione prowadzenie robót związanych z rozbiórką.

Analizując powyższe przepisy można stwierdzić, że wszystkie inne obiekty budowlane niewymienione w ust. 1 art. 31 Prawa budowlanego, a zwłaszcza te, co do których wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę wymagają uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Należy pamiętać jednak, że rozbiórka obiektów, co do których nie ma obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, mogą wymagać zgłoszenia (mowa tutaj o obiektach wymienionych w pkt. 1 ust. 1).

Ogólnie rzecz biorąc, zalecamy, aby zawsze dokładnie zasięgnąć informacji o obowiązujących przepisach we właściwym organie, aby uniknąć niedogodności.

3. Plan rozbiórki

3.1. Co to jest plan rozbiórki?

Plan rozbiórki jest częścią projektu uzyskania pozwolenia na budowę, na usunięcie określonego obiektu. Plan rozbiórki składa się ze strony tytułowej zawierającej wszystkie ogólne informacje o budynku i wszystkich uczestnikach, oświadczenie odpowiedzialnego projektanta, raport techniczny i rysunki budynku.

3.2. Strona tytułowa

Strona tytułowa to właściwie okładka całego dokumentu, na której powinny się znaleźć ogólne informacje, takie jak rodzaj i numer projektu, rodzaj konstrukcji, kim jest inwestor, dokładną lokalizację oraz projektant lub kierownik projektu, kim zwykle jest ta sama osoba. Rodzaj budowy traktowany jest jako przebudowa, rozbudowa, przeprowadzka lub poprava efektywności energetycznej obiektu. Następnie tu są poszczególne dokumenty z innymi, bardziej szczegółowymi informacjami, jak np. oświadczenie odpowiedzialnego projektanta, który sporządził plan. Dzięki niemu projektant gwarantuje i zobowiązuje się, że wyburzenie budynku, będzie zgodne z wymogami i warunkami prawnymi oraz że uzyskał wszelkie niezbędne zgody i zaświadczenia.

3.3. Zadanie projektowe

Zadanie projektowe obejmuje podstawowe informacje o budynku, opis stanu istniejącego, przebieg rozbiórki, opis niezbędnych prac przygotowawczych, opis rozbiórki, opis i przestrzeganie technik bezpieczeństwa w przypadku demontażu niektórych części. Następnie zawiera opis i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa techniki w przypadku ręcznej rozbiórki, metody zapobiegania powstawaniu nadmiernych ilości pyłów i innych zagrożeń, planowany termin rozbiórki oraz inwentaryzację odpadów budowlanych w trakcie robót.

3.4. Inwentaryzacja planowanych odpadów budowlanych

Prace wyburzeniowe wymagają inwentaryzacji odpadów powstających w trakcie procesu. Nazywa się to listą odpadów według rodzaju. W tabeli inwentaryzacyjnej oprócz rodzaju materiału widnieje również ilość gruzu powstałego podczas wykonywania prac. Zbieranie i odwożenie odpadów musi odbywać się zgodnie z opracowaniem dotyczącym prawidłowej gospodarki odpadami.

3.5. Plan wyburzenia

Głównym celem całego przedsięwzięcia jest bezpieczne wyburzenie całego budynku lub jego części. W tym sensie plany i szkice rozbiórki są nieodzowną częścią przygotowań. Dopiero na podstawie tych planów można w ogóle rozpocząć i przeprowadzić rozbiórkę. Plany, czyli szkice, zazwyczaj zawierają rzut parteru, poddasza, dachu, a także wszystkie charakterystyczne przekroje. Wszystkie rysunki są oczywiście wykonane w odpowiedniej skali, tak aby wszystkie potrzebne dane były widoczne. Skala może być 1:500, rysunki  przekrojowe 1:100, a niektóre detale zapisane w skali 1:50 lub 1:20. Plan zagospodarowania przestrzennego musi obejmować całą sytuację na działce, gdzie wszystkie elementy i części budynku, które są wyburzane, muszą być wyraźnie oznaczone kolorami (na przykład czerwonym). Plan musi być precyzyjny i szczegółowy, aby wykonawca wiedział z całą pewnością, które elementy należy wyburzyć, a które nie. Plan musi również przewidywać i wyjaśniać alternatywne rozwiązania.

3.6. Usuwanie materiału odpadowego

Już na placu budowy, jeśli jest to możliwe ze względu na dostępną przestrzeń, należy zapewnić miejsce do czasowego składowania odpadów. Jeśli materiał można poddać recyklingowi, można go również sprzedać i przetworzyć na nowe surowce. Jeśli nie jest to możliwe, jest wywożony na wyznaczone wysypisko, gdzie jest odpowiednio usuwany. W niektórych przypadkach materiał odpadowy można poddać recyklingowi w miejscu rozbiórki i wykorzystać do zasypania terenu lub jako wsparcie dla płyt antresoli.

3.7. Ochrona podczas procesu wyburzenia

Rozbiórka to potencjalnie niebezpieczna praca budowlana, która wymaga wielu środków ostrożności. Ochronę zapewnia opis procesu rozbiórki oraz odpowiedni sprzęt, z którego się korzysta na każdym etapie prac. Bardzo ważne jest, aby plac budowy był zorganizowany zgodnie z wymogami bezpieczeństwa na budowach, które wymagają pewnych środków bezpieczeństwa dla prowadzonych prac. Ponieważ jest to rozbiórka budynku, należy zapewnić bezpieczeństwo okolicznym budynkom, a nie tylko ludziom. Jest to tym bardziej istotne, jeśli prace prowadzone są w bezpośrednim sąsiedztwie otaczającej zabudowy, czyli w środowisku miejskim. To jeden z powodów, dla których konieczne jest zatrudnianie fachowców, którzy mają duże doświadczenie w tego typu pracach.

3.8. Maszyny i sprzęt budowlany

W sprawozdaniu technicznym wymienione są również maszyny budowlane, które będą wykorzystywane do rozbiórki obiektu na placu budowy i transportu odpadów. Wszystkie maszyny, narzędzia i środki wymienione w raporcie technicznym muszą spełniać wymagania i zostać przetestowane, aby wiedzieć, że są bezpieczne w użyciu. Pracownicy, którzy ich używają, muszą posiadać certyfikaty do pracy z przedmiotowymi maszynami.

4. Wyburzenie ścian działowych

Usunięcie ścian działowych nie jest wymagającą pracą budowlaną i nie wymaga pozwolenia na budowę. Podczas wyburzania ścian działowych nie ma niebezpieczeństwa, że ​​ich rozkład wpłynie na statykę i spowoduje zawalenie się  części budynku. Usuwanie elementów nienośnych obejmuje np. wyburzenie ścian działowych, przepustów przez ściany działowe dla drzwi lub okien, wyburzenie schodów nienośnych i tym podobne. W zasadzie można samemu wykonać taką rozbiórkę, należy jednak pamiętać, że potrzebne są konkretne narzędzia, zwłaszcza jeśli elementy są przyklejone do powierzchni. Radzimy zatrudnić ekipę, która będzie w stanie bezpiecznie usunąć te elementy bez uszkadzania innych części domu, a jednocześnie zadbać o wywóz śmieci na wysypisko. Przed rozbiórką należy najpierw wyłączyć prąd i wodę.

5. Wyburzenie elementów nośnych

Rozbiórka elementów nośnych jest bardziej skomplikowana, ponieważ usuwane są części podtrzymujące istniejący dom. Taką rozbiórkę należy pozostawić profesjonalistom, ponieważ budynek musi być odpowiednio podparty w kluczowych punktach podczas prac, aby zapobiec zawaleniu. Dopóki wyburzone elementy nie zostaną zastąpione nowymi, które przejmą ciężar domu, konieczne jest zapewnienie tymczasowego podparcia. Rozbiórka elementów nośnych może odbywać się ręcznie lub maszynowo. Wybór metody zależy od materiału wyburzanego elementu konstrukcyjnego. Żelbetu nigdy nie da się wyburzyć ręcznie, ponieważ potrzebna jest piła diamentowa, a mur z cegły można rozbić ręcznie. Rozbiórka elementów nośnych odbywa się zawsze od góry do dołu, co oznacza, że ​​zaczyna się od dachu, gdzie obciążenie jest minimalne i stopniowo postępuje w kierunku gruntu. Przed rozbiórką należy najpierw wyłączyć prąd i wodę.

5.1. Które ściany są nośne?

Przy ustalaniu, czy ściana do wyburzenia jest nośna czy działowa, należy najpierw określić, z jakiego materiału jest wykonana. Najłatwiej to sprawdzić, usuwając warstwy wierzchnie, a właściwie okładziny ścienne i tynk, i zobaczyć, co się pod nimi kryje. Jeśli ściana jest wykonana z gipsu lub płyt Knauff , to zdecydowanie nie jest nośna, a jeśli jest betonowa, z pewnością jest nośna. Nie będziesz w stanie sam zburzyć betonowych ścian, ponieważ potrzebna jest piła diamentowa ze względu na stalowe zbrojenie.

Jeśli ściana jest ceglana, sytuacja jest nieco inna, ponieważ nie jest tak łatwo określić, czy jest nośna, czy nie. Tutaj w zasadzie obowiązuje zasada, że ​​ściany nośne to te, które są grubsze niż 15 cm. W blokach mieszkalnych ściany mają co najmniej jedną piątą wysokości stropu, a w blokach o więcej niż 4 kondygnacjach grubość co najmniej 20 cm. W przypadku rozbiórki takich elementów należy również skonsultować się ze statykiem, gdyż niewłaściwa wymiana części nośnych może prowadzić do katastrofalnych skutków zawalenia się części budynku.

5.2. Zatrudnienie statyka

Jeśli zdecydujesz się na wyburzenie elementów nośnych lub jest to konieczne dla projektu, będziesz musiał zatrudnić inżyniera budownictwa, który obliczy obciążenie budynku i zapewni tymczasowe podpory. Trzeba mieć świadomość, że po usunięciu elementu nośnego dom nie ma już podparcia w tym miejscu, co prowadzi do zachwiania równowagi całego budynku. Inne elementy konstrukcyjne nagle stają się bardziej napięte, co może doprowadzić do zawalenia się części, ale też teoretycznie do zawalenia się całego budynku. Inżynier statyk najpierw dokona inspekcji obiektu, a następnie dokona przeglądu planów. Jeśli nie masz planów, będziesz musiał znaleźć kogoś, kto przeprojektuje istniejący obiekt, bo bez tego statyk nie może obliczyć obciążenia domu. Statyk potrzebuje również spisu wszystkich elementów nośnych o określonych grubościach i materiałach. Interesuje go grubość płyty podłogowej i materiał, z którego jest wykonana, jak grube są ściany nośne i wszystko inne. Dopiero na podstawie wszystkich obliczeń będzie mógł zaproponować tymczasowe podpory, które zostaną umieszczone w miejscach rozbiórki i przejmą obciążenia przenoszone przez istniejące elementy. Zbrojenia są zwykle wykonywane z tymczasowych podpierających stalowych słupów i belek, które następnie są zastępowane stałymi – stalowymi, betonowymi lub drewnianymi.

6. Wyburzenie ściany

6.1. Początek rozbiórki

Wyburzenie ściany lub innego elementu to tak zwana inwazyjna interwencja, która najprawdopodobniej zniszczy parkiet lub wykładzinę innego rodzaju, którą posiadasz w tych pomieszczeniach, i na co musisz być przygotowany. Przed każdą rozbiórką elementów konstrukcyjnych płyta antresoli musi być w pierwszej kolejności dodatkowo podparta. Odbywa się to za pomocą regulowanych słupków podporowych, które służą również jako podpory szalunkowe podczas betonowania płyt antresoli. Słupki podporowe zapobiegną tworzeniu się jakichkolwiek pęknięć na płycie. Potem następuje stopniowe wyburzanie ściany w pionowych pasach. Jeśli w tej ścianie są instalacje elektryczne i wodno-kanalizacyjne, wszystko musi być wyłączone. Na tym samym obszarze, lub w pobliżu, musi być zapewnione miejsce do czasowego usuwania i zbierania odpadów.

6.2. Wsporniki w miejscu wyburzonej ściany

Wspomniano, że płyta antresoli musi być odpowiednio podparta podczas procesu rozbiórki. Odbywa się to zwykle za pomocą belek betonowych lub regulowanych stalowych belek. Zwykle zaleca się stosowanie regulowanych belek stalowych, ale gdy z jakiegoś powodu nie jest to możliwe, można również zastosować beton.

7. Koszt wyburzenia

Wyburzenie przeciętnego domu za pomocą maszyn budowlanych i wywóz gruzu może kosztować od 200 do 300 PLN/m3. Do tego dochodzą koszty uzyskania pozwolenia na budowę, projektanta, obliczeń statycznych i zabezpieczenia terenu.  Kompletny plan wyburzenia domu rodzinnego może kosztować od 1000 do 2000 zł, a sama rozbiórka kosztuje od 20000 do 30000 zł.

Wprawdzie może się to wydawać nie do pogodzenia z wyburzaniem, ale możemy tu również mówić o osiąganiu oszczędności. Jeśli uszkodzone części można poddać recyklingowi (na przykład drewno, stal, aluminium), można je sprzedać lub wykorzystać do czegoś innego. Ponadto zawsze radzimy wynająć lokalne firmy, które nie będą pobierać wysokich opłat za koszty podróży. Może się również zdarzyć, że firmy te współpracują z innymi, które kupują od nich stary materiał, więc będą pobierać jedynie opłatę za pośrednictwo w poszukiwaniu nabywcy odpadów.